Karol Adamiecki

Karol Adamiecki (18 marca 1866 – 16 maja 1933) był inżynierem metalurgiem, racjonalizatorem procesów produkcyjnych i jednym z twórców naukowej organizacji pracy. Urodził się w Dąbrowie Górniczej, a pierwsze ważne doświadczenia zawodowe zdobywał w miejscowej Hucie Bankowej. To właśnie praca w dąbrowskim zakładzie stała się dla niego punktem wyjścia do badań nad ograniczaniem strat czasu, koordynacją czynności i poprawą sprawności produkcji. Związek Adamieckiego z miastem obejmuje więc zarówno miejsce urodzenia, jak i istotny etap jego działalności inżynierskiej. ^S1S2S3

Dąbrowskie pochodzenie i wykształcenie

Adamiecki urodził się 18 marca 1866 roku w Dąbrowie Górniczej. Jedno ze źródeł określa miejsce jego narodzin dokładniej jako Kolonię Reden, znajdującą się na obszarze dzisiejszej Dąbrowy Górniczej. Był synem sztygara, a zatem dorastał w otoczeniu związanym z przemysłem wydobywczym, który odgrywał ważną rolę w ówczesnym regionie. Zmarł 16 maja 1933 roku w Warszawie. ^S1S3

Wyższą Szkołę Rzemieślniczą w Łodzi ukończył w 1884 roku ze złotym medalem. Następnie studiował w Instytucie Technologicznym w Petersburgu, gdzie uzyskał przygotowanie inżynierskie. Po zakończeniu studiów w 1891 roku powrócił do rodzinnego miasta i podjął pracę w Hucie Bankowej. ^S1S3

Praca w Hucie Bankowej

W Hucie Bankowej Adamiecki pracował w latach 1891–1898. Zaczynał w biurze fabrykacji, a później został asystentem szefa walcowni. Udział w odprawach kierownictwa pozwalał mu obserwować problemy dotyczące kosztów i organizacji procesu produkcyjnego. Od 1894 roku analizował przyczyny marnotrawstwa występującego w pracy walcowni i podejmował próby wprowadzania usprawnień. ^S1S3

W dąbrowskim zakładzie opracował między innymi metodę kontroli jakości blach kotłowych oraz urządzenie służące do pomiaru deformacji walców. Badał również przebieg pracy zespołu robotników, zwracając uwagę na czas wykonywania poszczególnych czynności oraz przerwy między nimi. Doszedł do wniosku, że jedną z podstawowych przyczyn niskiej produktywności był brak odpowiedniej koordynacji następujących po sobie operacji. Wyniki tych obserwacji przedstawiał za pomocą harmonogramów. ^S1S3

Od doświadczeń przemysłowych do teorii organizacji

Po opuszczeniu Huty Bankowej Adamiecki kontynuował działalność w innych ośrodkach przemysłowych. W 1898 roku objął kierownictwo walcowni w Zakładach Hutniczych Hartmana w Ługańsku, gdzie usprawnił proces walcowania i obniżył koszty produkcji. W latach 1901–1905 był dyrektorem technicznym walcowni rur i żelaza w Jekaterynosławiu. Nadal prowadził tam badania nad organizacją produkcji oraz czynnikami ograniczającymi jej sprawność. ^S1S3

W 1903 roku przedstawił w miejscowym towarzystwie technicznym odczyt o zasadach organizacji pracy zbiorowej. Za konieczny warunek powodzenia procesu produkcyjnego uznał harmonizację robót w czasie. Rozwiniętą koncepcję zaprezentował w 1908 roku w Stowarzyszeniu Techników w Warszawie, a rok później ogłosił ją w „Przeglądzie Technicznym” pod tytułem Metoda wykreślna organizowania pracy zbiorowej w walcowniach. ^S1S3

Harmonia, koszty i sprawność pracy

Głównym przedmiotem zainteresowania Adamieckiego było ograniczanie strat czasu i lepsze wykorzystywanie dostępnych zasobów przedsiębiorstwa. Jego koncepcja harmonii zakładała odpowiednie dopasowanie współpracujących elementów procesu produkcyjnego oraz skoordynowanie ich działania w czasie. Harmonogramy pozwalały przedstawiać kolejność i długość operacji, a przez to ujawniać przestoje i miejsca, w których przebieg pracy tracił płynność. ^S1S3

Adamiecki analizował również zależność między kosztami własnymi a wydajnością. Wskazywał, że istnieje optymalny poziom produkcji, przy którym koszt przypadający na jednostkę jest najmniejszy. Do jego dorobku zalicza się także sformułowanie praw organizacji odnoszących się między innymi do harmonii, podziału pracy, koncentracji, optymalnej produkcji oraz oporu towarzyszącego zmianom organizacyjnym. ^S1

Działalność akademicka i organizacyjna

W 1911 roku Adamiecki otworzył biuro techniczno-konsultacyjne i jako doradca zajmował się organizacją produkcji w zakładach przemysłowych. Po 1918 roku rozpoczął wykłady z walcownictwa i kuźnictwa na Politechnice Warszawskiej. W 1922 roku, jako profesor nadzwyczajny, objął Katedrę Zasad Organizacji Pracy i Przedsiębiorstw Przemysłowych. Tworzył również programy nauczania poświęcone organizacji pracy i przedsiębiorstw. ^S1S3

Był współtwórcą i animatorem instytucji rozwijających naukową organizację pracy. W 1925 roku doprowadził do powstania Instytutu Naukowej Organizacji i został jego dyrektorem, a od 1926 roku redagował miesięcznik „Przegląd Organizacji”. Reprezentował polskie środowisko na międzynarodowych kongresach, zaś w 1929 roku wybrano go na wiceprzewodniczącego Międzynarodowego Komitetu Naukowej Organizacji i przyznano mu Plaque d’Or. ^S1S3

Pamięć o Adamieckim w Dąbrowie Górniczej

Miasto współcześnie odwołuje się do dorobku urodzonego tu inżyniera. Karol Adamiecki jest patronem miejskiego konkursu gospodarczego przeznaczonego dla przedsiębiorstw działających w Dąbrowie Górniczej. Inicjatywa promuje innowacyjność, wkład w rozwój gospodarczy miasta oraz poszanowanie wartości etycznych i społecznych. Wśród kryteriów konkursu znajduje się wdrażanie idei Adamieckiego, co łączy historyczny dorobek pioniera organizacji pracy z obecną działalnością lokalnych firm. ^S2S4

Znaczenie Adamieckiego dla Dąbrowy Górniczej nie sprowadza się zatem wyłącznie do faktu urodzenia. Udokumentowany okres pracy w Hucie Bankowej pokazuje, że lokalne środowisko przemysłowe było miejscem jego pierwszych analiz, wynalazków i doświadczeń organizacyjnych. Późniejsza teoria harmonizacji pracy wyrastała z praktycznych problemów, z którymi zetknął się na początku kariery właśnie w dąbrowskiej walcowni. ^S1S3

Czytaj także: Dawid Podsiadło oraz Janusz Gajos.

Źródła

1. Karol Adamiecki – Encyklopedia Zarządzania
2. Znamy laureatów kolejnej edycji Konkursu im. Adamieckiego - Dąbrowa Górnicza
3. Adamiecki Karol - Biogramy Giganci Nauki
4. Karol Adamiecki Economic Award | Invest in Dąbrowa Górnicza